Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Modern çalar saatler ve alarmlardan önce insanoğlu bu ihtiyacını doğadaki yöntemlerle karşılıyordu. Horozların ötmesi, sabah ışığı ve şarkı söyleyen kuşlar. Bunlar eski zamanlarda çalar saat olmadan uyanmanın yollarından birkaçıydı. Bunlardan ziya daha fazlasının da yer aldığı dünyada yüzyıllar boyunca uyuyanların uykudan uyanması için mumlardan, suya hatta tütsüye kadar çok farklı ve akıllıca yöntemler kullanıldı. Yazımızda bu icatlardan bahsedecek ve eski zaman insalarının alarm yerine neler kullandığını listeleyeceğiz.

1. Mum Saati Alarmı (Mum ve Çınlama Sesi)

mum saati alarmi - Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Belirlediğiniz vakitte yataktan çıkmak için mum ve çınlama sesi bir araya geldi. Mumlar eski zamanlarda zamanın geçişini ölçmek için kullanılıyordu. Yöntem oldukça basitti; mumun uzunluğu boyunca aralıklar işaretlenmişti her aralık belirli bir süreyi temsil etmekteydi. Balmumu eridikçe ve bir mum saatini çalar saate dönüştürmek için yapılması gereken tek şey mumun üzerindeki bu işaretlere bir veya birden fazla metal parça (vida çivi vb.) takılarak mum eriyip bu işarete geldiğinde altındaki tabağa çarpmasını sağlayıp çınlama sesi çıkartmak. Böylece mum eriyip kısaldıkça sizi uyandırmaya yetecek kadar yüksek bir sesle alttaki metal tabağa çarpmış olacaktı. Bazı mum saatlerinde metal bilyeler bulunurdu fakat çivinin daha çok ses çıkarttığı düşünülüyor. Ne kadar yaratıcı değil mi 🙂

Mum saatini fen ve bilim ödevlerinizde evde de deneyebilirsiniz. Yapımı oldukça basit tabi hesaplama kısmı için biraz uğraşmanız gerekecek.

2. Tütsü Saati Alarmı

tutsu saati alarmi - Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Tütsüler mum alarmının bir nevi kız kardeşi. Eski çin kaynaklı tütsü saati, yanan bir tütsü çubuğuyla zamanın geçişini işaret ediyor. Özel bir sopadan üretilen bu tütsü çubukları öngörülebilir bir oranda eşit ve yavaş bir şekilde yanmak için yapılmıştır. Tütsü çubuğunun Tütsü çubuğunun uzunluğu boyunca, aralıklar işaretlendi. Her aralık, belli bir süreyi temsil ediyordu.

Tütsü saatinin çalar saat versiyonunda küçük metal bilyeler iplikle aralıkların işaretli olduğu yere bağlanıyordu. Çubuk yanıp bağlı olan aralığa ulaştığında iplik koparak metal bilyeler altında bulunan çan, gong veya metal çabağa düşerek ses çıkartıyor böylece uyuyan güzellerimiz uykusundan uyanıyordu. Tütsü muma göre daha uzun yandığından uzun süreli planlamalar için kullanılırdı.

3. Uyandırma Servisi – Tokmakçılık

Knocker Up tokmakcilik alarm saat - Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Knocker Up veya Türkçesi ile kapı tokmaklayıcı, modern tabirle uyandırma servisi diyebileceğimiz bu alarm yöntemi ekstra para kazanmak isteyenler için yarı zamanlı bir iş olarak yapılmaktaydı.  1920’ler sanayi devrimi insanlar işlerine geç kalmamak adına ekonomik ve güvenilir olduğundan dolayı tercih edilmiştir. Hizmetliler genelde bambudan yapılmış uzun bir çubukla müşterilerinin camlarına vururlardı müşteri uyandığını bildirine dek vurmaya devam ederlerdi. Bazı hizmetlileri müşterielr kendileri tutarken bazılarını fabrikalar işe alarak işçilerinin işe geç kalmamasını sağlamak için kullandı.

Bambu çubuğa alternatif olarak kapıya tokmakla vurma ve bezelye atıcılar vardı bir boru vb. malzemeye bezelye konularak cama üflenirde.

4. Fabrika Düdükleri

fabrika duduklari kornolari - Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Endüstri çağı zamanında, insanlar genelde çalıştıkları fabrikaya yakın yerlerde yaşamaktaydıları. Belki de bu kadar yakın çalışmalarının sebeplerinden biride fabrika düdüklerinin sesini duymak olabilir. Çalışanlarını uykularından uyandırmak için bazı fabrikalar, işe saati gelmeye yakın yüksek sesle çalışan buharlı ıslık çalıyordu. Güne başlamak için ne kadar güzel bir ses değil mi 🙂

5. Mesane Kontrolü (Yatarken Su İçme)

yatarken su icmek - Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Evet eski çağların bir diğer ilginç uyanma alarmlarından biriside mesane kontrolüydü. Bu ne demek şöyle açıklayalım; bir bardak su içtikten sonra bu suyun vücudumuzdan kaç saatte atılacağı tahmin edilirdi ardından buna göre kişi yatarken örneğin 4 bardak su içerse 5 saat sonra tuvalet ihtiyacı olacak. Bu şekile 5 saat sonra ihtiyacını görmek için kalkacaktı. Şimdiye kadar saydıklarımız arasında sanırım en sessiz uyanma yöntemi bu olmalı.

Bu yöntemi Amerikan Yerlileri’nin 20. yüzyıla kadar kullanıldığı iddia ediliyor.

6. Su Saati (Clepsydra)

su saati - Çalar Saat ve Alarm İcat Edilmeden Önce Ne Kullanılıyordu ?

Eski Yunan filozofu Plato’nun, suyla çalışan alarm saatini icat ettiği söyleniyor. İlk uygarlıklar tarafından binlerce yıldır kullanılan su saati, bakır bir plakaya vuran ve alarm veren sesli toplar olarak nitelendiriyor. Başka bir açıklama da, sifon suyunun yükselen, ıslık sesiyle ısınan ve kesinlikle uyuyanların dikkatini çeken ses  çıkarması olarak anlatılmakta. Ayrıca Plato icadını geliştirerek flüt çalmış bir versiyon yaptı, kurşun toplardan ve ıslıktan çok daha keyifli bir uyanma imkanı sağlıyordu.

Su Saat Nasıl Çalışır (Video);

Bunları da beğenebilirsin

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.