Fön (Föhn) Rüzgarları Nedir ? Nasıl Oluşur ?

Rüzgar türleri arasında yer alan Fön rüzgarları föhn rüzgarları olarakta bilinmektedir. Dağlardaki yamaçlardan alçaldıklarından dolayı adyabatik ısınma kaynaklı olarak sıcak ve genelde kuru olan rüzgarlara verilen isimdir fön.

Fön rüzgarı ismini Alpler’in kuzey eteklerinde yer alan föhn bölgesinden almaktadır. Bu rüzgarlar tesirleri sebebiyle ön plana çıkmaktadır. Fön rüzgarı estiği zaman kış mevsiminde oluşan çevre sıcaklığını 1 veya 2 saat içerisinde yaklaşık olarak 10/12 derece kadar yükseltmektedir eğer hava şartları ılık ise çevresini kurutmaktadır bundan dolayı orman yangınları bu bölgelerde görülebilmektedir. Akdeniz civarından oluşan yüksek basınç sebebiyle doğan hava, Avrupa tarafına alçak basınca doğru hareket ederek Alpleri aşar ve sonuç olarak alçalırken ısınma meydana getirir. Dünya genelinde fön rüzgarları sirokko rüzgarları ile birbirine çok benzetilmektedir fakat her iki rüzgar türüde farklıdır alakasızdır.

fon ruzgarlari nasil olusur nedir cesitleri nelerdir - Fön (Föhn) Rüzgarları Nedir ? Nasıl Oluşur ?

Fön rüzgarları toplamda 3 farklı tipe sahiptir. Bunlar klasik fön, antisiklonal fön ve serbest atmosfer fönü bir diğer ismiyle yüksek fön olarak bilinir. Isınan veya kuruya rüzgarlar fön tipine girmektedir genelde dağ yamaçlarında görülürler. Şimdi sırası ile fön rüzgarı hangi tipte görülür ve oluşur bunlara bakalım;

1. Klasik Fön Rüzgarı

Nemle kaplı olan hava kitlelerinin yükselen dağ sıralarını geçmesi ile klasik fön oluşmaya başlar. Verilebilecek en iyi örnek Alpler’in kuzey eteklerinde belirlenen föndür. Hava kitleleri yükseldikçe 100 metre mesafede 0,44 derece soğuma oluşur, 100 metre alçaldığında ise 1 derece ısınma oluşur. Bu hesaba göre örnek verecek olursak; 10 derece sıcaklığa sahip olan bir hava kütlesi 3000 metre (3 km) yükseldiğinde -2,5 dereceye varan soğuma meydana gelir. Kütle alçalmaya başladığında ise ısı 22 dereceye kadar yükselir. Fönün esmesi sırasında hava şartları sıcak kurak ve bulutsuz olur. Kütleler dağları aştıkça daha fazla kuraklaşmaya başlar.

2. Yüksek Fön (bir diğer adı) Serbest Atmosfer Fönü

Yüksek fön antisiklon ile alakalıdır fakat bu fönün yüksek yer şekilleri ile hiçbir alakası yoktur. İsmindende anlaşıldığı gibi serbest atmosfer fönü çukurlu yer şekilleri üzerinde de oluşabilmektedir. Antisiklon yerlerinde beliren sıcaklık ters tepkisi ile bu fön görülebilmektedir. 1000 ile 3000 metre yükseklikte olan seviye üstüne alçalma eğilimli hava akımları adbatik ısınma nedeni ile fön olayını oluşturur. Serbest Atmosfer Fönü alt taraftan soğuma kaynaklı görüldüğünden dolayı havanın soğuk olmasına sebep olur. Genel olarak bu fön yükseklerde etkisini daha fazla göstemektedir.

3. Antisiklonal Fön

Son fön türü ise Antisiklonal Fön olarak bilinen yaygın alanlara sahip dağ sıraları üzerine antisiklon (hava kütleleri) yerleşmesinden kaynaklı hava kütlesinin yüzeye doğru alçalması ile çevreye yayılan hava akımlarının yamaçtan aşağı doğru inmesi sırasında yaptığı fön etkisidir. Klasik föne göre antisiklonal fönün iki farkı bulunur; bunlardan ilki antisiklonal fön dağın iki yamacında da görülür. İkinci fark ise havada yaşanan alçalma eğilimi ve adyabatik ısı dağlardan bağımsız bir şekilde yükseklerde başlamaktadır.

Bunları da beğenebilirsin

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.